Jerome is al bijna 10 jaar vakbondsafgevaardigde bij schoonmaakbedrijf ISS en heeft ondertussen al 20 jaar ervaring met nacht- en ploegenarbeid. In wisselende ploegen presteren is heel zwaar voor het lichaam en voor het mentaal welbevinden. “Slechts weinig mensen beseffen echt wat de gevolgen zijn van nacht- en ploegenarbeid.”

20 jaar ervaring met ploegenarbeid, hoe is dat ooit begonnen?

Mijn eerste ervaring met nacht- en ploegenarbeid deed ik als uitzendkracht op door ’s nachts in de weekends te presteren. Tussen 9.30 ’s avonds en 5.30 ’s morgens moest ik betontanks schoonmaken met een luchthamer – een heel zware job.

In de jaren daarna ben ik uiteindelijk voor ISS gaan werken met een vast contract. Ik werd ingezet in bedrijven waar drie ploegen elkaar afwisseleden. In die periode werkte ik soms 7 dagen op rij – ook weekends en feestdagen – in de ene ploeg, en bleef ik vervolgens 3 dagen thuis, om daarop weer in een andere ploeg te gaan werken. Dat was vaak zwaar, en moeilijk te plannen, maar ik was jong en ik moest geld verdienen want m’n eerste dochter was net geboren.

Soms werkte ik slechts 1 dag op het ene bedrijf, en vervolgens 1 dag in het andere bedrijf. De bedrijven waren heel divers, net zoals de shiften. En dat werk deed ik niet altijd met dezelfde collega naast mij. Recupereren ging heel moeilijk in die periode. Tegenwoordig zijn de tijden wat veranderd. Nu werk ik vooral in de dagploeg, al doe ik af en toe ook eens de nacht, ook op zaterdag.

Hoe heb je dit werkritme in balans proberen brengen met je privéleven?

Nu heb ik drie dochters, maar ik ben ondertussen ook al enkele jaren gescheiden. De balans vinden tussen ploegenwerk en je privéleven is heel moeilijk, om niet te zeggen: onmogelijk. Zeker in periodes waarin mijn vrouw zwanger was of één van onze dochters net geboren was, woog ploegenarbeid zwaar op mijn privéleven.

Ik ken veel collega’s die problemen hebben gehad: hun partners willen soms dat zij vaker of regelmatiger thuis zijn, maar het werk varieert en dat maakt het heel moeilijk om meer tijd voor het gezin te maken. Soms stelt het werk je gewoonweg voor verrassingen – onlangs werkte ik in een ploeg van 12 tot 20 uur, maar heb ik uiteindelijk overuren moeten presteren tot 23 uur. Op die manier ben je natuurlijk ’s avonds niet beschikbaar voor je partner en je kinderen.

Toen ik pas afgevaardigde was, in 2016, heb ik 2 jaar lang in de late ploeg moeten werken. Dan kon ik enkel ’s morgens mijn kinderen zien, voordat ze naar school gingen. Maar om dat te kunnen doen, moest ik wel ’s morgens mijn slaap onderbreken. Ik bracht dan bijvoorbeeld mijn kinderen vroeg naar school, en eenmaal terug thuis probeerde ik mijn slaap een beetje te hervatten totdat ik kort na de middag naar het werk vertrok. Ik werkte dan tot 22 uur ’s avonds en ik kwam meestal rond 23 uur thuis. Ik nam dan de tijd om de schoolagenda’s van m’n dochters te bekijken zodat ik de volgende ochtend nog leerstof kon herhalen met mijn kinderen als zij moeilijkheden hadden met bepaalde vakken. Ook dat was opnieuw een heel moeilijke periode.

Begrijpen mensen goed wat nacht- en ploegenarbeid met iemand doet?

Er zijn altijd mensen, onder wie ook jonge werknemers, die nachtarbeid willen presteren omdat ze dan werk hebben en er premies voor kunnen krijgen. Slechts weinig mensen staan echt stil bij wat er allemaal bij komt kijken. Ooit hebben we actie gevoerd nadat we nachtshiften moesten presteren op een bedrijf aan een snelweg waar je regelmatig in de file staat. Onze mensen moesten door die slechte mobiliteit er soms hun slaap voor laten. Zoiets hou je op termijn niet uit en dat moest veranderen.

Uiteindelijk blijf je niet voor altijd jong. Ik neem mezelf als voorbeeld: onlangs heb ik nog eens tijdens de nacht moeten werken, wetende dat ik de volgende dag in de dagploeg moest werken, maar ik kon bij thuiskomst bijna niet slapen! Je lichaam past zich gewoon niet zo gemakkelijk meer aan als je ouder wordt. Ik was doodop toen ik aan de dagploeg moest beginnen. Wisselende ploegen zijn enorm zwaar voor je lichaam en je mentaal welzijn. Ook als je als jongere in zo’n systeem stapt en erin blijft, creëer je problemen voor later.
Uiteindelijk moet je zo’n zwaar werk kunnen afbouwen, maar ik vrees dat dit voor velen nu heel moeilijk wordt gemaakt.